Jackson Square en St Louis Cathedral: gids voor het bestuurlijke hart van de Vieux Carré

Het plein lezen dat het French Quarter heeft gevormd

Vrijwel elk bezoek aan het French Quarter voert op enig moment over Jackson Square, maar de meeste mensen lopen eroverheen zonder op te merken dat het eigenlijk de reden is waarom de rest van de wijk is vormgegeven zoals ze is. Het plein werd aangelegd als de Place d’Armes toen de Franse ingenieur Adrien de Pauger New Orleans in 1721 en 1722 uitzette: een exercitieterrein, één huizenblok landinwaarts van de Mississippi, met aan de landzijde een kerk. Die ene beslissing, een openbaar plein met een kerk ervoor, bepaalde de oriëntatie van de straten eromheen, en het grid van de Vieux Carré straalt tot op vandaag vanaf dit punt uit.

Wat nu op het plein staat, is grotendeels niet wat er in de jaren 1720 stond. Brand verwoestte het grootste deel van de oorspronkelijke koloniale stad twee keer, in 1788 en opnieuw in 1794, in de periode toen Louisiana onder Spaans in plaats van Frans bestuur stond. De gebouwen die het plein vandaag omlijsten, de kathedraal, de Cabildo en de Presbytère, zijn Spaanse koloniale herbouwprojecten, grotendeels gefinancierd door de vermogende Spaanse filantroop Andrés Almonester y Roxas.

Het plein dat je ziet, is dus Frans van aanleg en Spaans van architectuur, met daarbovenop een Amerikaanse laag uit de negentiende eeuw, het meest zichtbaar in de smeedijzeren galerijen en het ruiterstandbeeld in het midden. Het plein zien als deze opeenstapeling van periodes, in plaats van als één enkel “oud” geheel, is de nuttigste manier om de rest van het French Quarter te begrijpen.

St Louis Cathedral: het gebouw dat het grid verankert

St Louis Cathedral, formeel de Cathedral-Basilica of St Louis, King of France, is de oudste ononderbroken actieve katholieke kathedraal in de Verenigde Staten, al dateert het gebouw zelf grotendeels van een verbouwing uit 1850 die de Spaans-koloniale kerk uit 1789 vergrootte en verbouwde. Het is de zetel van het aartsbisdom New Orleans en blijft een actieve parochie, wat praktisch van belang is: misdiensten, huwelijken en begrafenissen sluiten soms delen van het interieur af voor bezoekers, dus openingstijden zijn de moeite waard om na te vragen in plaats van als vanzelfsprekend aan te nemen.

Het exterieur is het beeld dat het meest met New Orleans wordt geassocieerd, drie torenspitsen boven een lichte gevel die de verre zijde van het plein afsluit, en het is vanuit vrijwel elke hoek van Jackson Square en vanaf de rivieroever erachter te fotograferen. Binnen zijn de plafondschilderingen, het barokke hoogaltaar en het orgel de blikvangers voor een zelfstandig bezoek, en rondleidingen door een gids volgen een gepubliceerd schema wanneer er genoeg personeel is. Achter de kathedraal leidt een smal steegje, Père Antoine Alley (met aan de andere kant Pirates Alley), naar Royal Street, een sluiproute die handig is om te kennen wanneer het plein zelf druk is.

Voor bezoekers die de geschiedenis ter plekke uitgelegd willen krijgen in plaats van bij elkaar te sprokkelen van een plaquette, behandelt een rondleiding binnen de kathedraal de opeenvolging van kerken op deze plek, de branden en de voortdurende rol van het gebouw als katholiek centrum van de stad. Dit is het soort detail dat een goede gids snel toevoegt en dat een zelfstandig bezoek meestal mist: een officiële rondleiding door St Louis Cathedral doorloopt het interieur met die context, in plaats van je te laten gissen naar de plafondschilderingen aan de hand van een alinea in een reisgids.

De Cabildo: waar de Louisiana Purchase werd bekrachtigd

Links van de kathedraal, gezien vanaf het plein, staat de Cabildo, een tweeverdiepingen tellend Spaans-koloniaal gebouw dat in 1799 werd voltooid als zetel van het Spaanse koloniale bestuur, met een naam die rechtstreeks is ontleend aan het Spaanse woord voor de bestuursraad die er vergaderde. Architectonisch is het een zuiver voorbeeld van Spaanse koloniale bestuursarchitectuur, met arcades op straatniveau en een later toegevoegd Frans mansardedak na een brand in de jaren 1850. Het is makkelijk aan te zien voor een iets grotere versie van de buurpanden; het werkelijke historische gewicht is veel groter dan de gevel doet vermoeden.

De Cabildo is de plek waar in december 1803 de formele overdrachtsceremonies voor de Louisiana Purchase plaatsvonden, de papieren die de soevereiniteit over het gebied van Frankrijk naar de Verenigde Staten verplaatsten, nadat Frankrijk het kort daarvoor van Spanje had teruggekregen. Dat maakt het gebouw een echt kantelpunt in de Noord-Amerikaanse geschiedenis, geen thematisch decor.

Tegenwoordig fungeert het als een van de vlaggenschiplocaties van het Louisiana State Museum-systeem, met tentoonstellingen over de koloniale periode van Louisiana, de Purchase zelf en de negentiende-eeuwse geschiedenis van de staat, inclusief materiaal uit het Burgeroorlogtijdperk. Een bezoek duurt ongeveer 45 minuten tot een uur als je de tentoonstellingen leest in plaats van vluchtig bekijkt, en het laat zich goed combineren met de Presbytère aan de overkant van het plein, aangezien één museumticket vaak voor beide geldt.

De Presbytère: spiegelgebouw, ander verhaal

Aan de andere kant van de kathedraal, bijna een spiegelbeeld van de Cabildo in schaal en stijl, staat de Presbytère. Het was ontworpen als pastorie voor de geestelijken van de kathedraal, een functie die het nooit daadwerkelijk heeft vervuld: de bouw sleepte aan, het eigendom ging door verschillende handen, en tegen de tijd dat het in de jaren 1840 klaar was, was het al herbestemd tot rechtbank. De symmetrie tussen de Cabildo en de Presbytère, het ene gebouwd als bestuursgebouw, het andere bedoeld als kerkelijke huisvesting, draagt bij aan de formele, bijna theatrale balans van Jackson Square.

De Presbytère is nu ook een locatie van het Louisiana State Museum, en de twee langlopende tentoonstellingen zijn de moeite waard om vooraf te kennen, want ze zijn ongewoon goed: één over de geschiedenis en cultuur van Mardi Gras, met de krewes, de wagentradities en de kostuumkunst achter het bekendste festival van de stad, en een aparte, soberdere tentoonstelling over Hurricane Katrina en de nasleep ervan, opgebouwd rond mondelinge geschiedenissen en voorwerpen die na de dijkbreuken van 2005 zijn geborgen.

Die tweede tentoonstelling is een van de meer directe, onopgesmukte manieren om je tijdens een verblijf in de stad met de geschiedenis van Katrina bezig te houden, naast de speciale gids op deze site over Hurricane Katrina.

Rond het plein: wat het grid je nog steeds laat zien

Neem afstand van de drie iconische gebouwen en het plein zelf vertelt een tweede verhaal, dat van New Orleans als een geplande koloniale stad in plaats van een organisch gegroeide nederzetting. De huizenblokken direct rond Jackson Square volgen nog altijd Paugers oorspronkelijke Franse landmeting, een ruw grid van lange, smalle blokken die vanaf de rivier landinwaarts lopen, later opgevuld met de balkons en binnenplaatsen die aanvoelen als typisch “New Orleans” maar in werkelijkheid grotendeels Spaans-koloniale en vroeg-Amerikaanse toevoegingen zijn op een Frans skelet.

Decatur Street loopt langs de rivierzijde van het plein en scheidt het van de French Market en de rivieroever; Chartres en Royal Streets lopen parallel, één of twee huizenblokken terug, met de antiekhandelaren en galeries waar Royal Street om bekendstaat.

St Ann en St Peter Streets omlijsten de twee andere zijden van het plein, elk gezoomd door de bijpassende roodstenen Pontalba Buildings, gebouwd in de jaren 1850 door barones Micaela Pontalba en vaak aangehaald als enkele van de oudste ononderbroken bewoonde appartementsgebouwen van het land, met tegenwoordig winkels en cafés op de begane grond. Het volledige plein rondlopen, in plaats van er dwars doorheen te snijden, is de eenvoudigste manier om te zien hoe doelbewust het hele geheel is samengesteld.

De kunstenaars, lezers en muzikanten op het plein

Jackson Square functioneert al ruim een eeuw als openluchtontmoetingsplek voor werkende kunstenaars, en de praktijk is gereguleerd in plaats van toevallig: portret- en karikatuurtekenaars zetten zich op onder een gemeentelijk vergunningensysteem langs de zijden van St Peter en St Ann Street, tarotkaart- en handlezers werken met inklapbare tafeltjes langs de omheining, en muzikanten, vaak solisten op koper- of snaarinstrumenten, nemen plaats bij de trappen van de kathedraal of langs Decatur Street. Veel van dezelfde mensen werken al jaren op hetzelfde stukje hekwerk, en het is een wezenlijk ander tafereel dan de betaalde spooktourgidsen en verklede performers die elders in het Quarter te vinden zijn.

Stop je voor een portret, een lezing of een lied, dan is contant geld hier de praktische valuta. Kaartlezers aan inklaptafels en straatmuzikanten die voor fooien werken, zijn niet consequent uitgerust om kaarten te accepteren, en hetzelfde geldt voor de straatmuzikanten die je elders in het Quarter en rond Frenchmen Street tegenkomt. Het is de moeite waard om vooraf een redelijke hoeveelheid kleine biljetten mee te nemen, in plaats van er pas achter te komen wanneer je middenin een portret zit.

Het plein inpassen in een wandeling door het Quarter

Jackson Square werkt het best als startpunt in plaats van als eindbestemming, juist vanwege de plek die het inneemt in het grid. Vanaf het plein leiden Decatur Street en de French Market de ene kant op naar de Faubourg Marigny, Royal Street terug door de galeriewijk, en St Ann Street richting Bourbon Street en de diepere huizenblokken van het French Quarter. Een logische halve-dag-route begint bij het plein, neemt de kathedraal, de Cabildo en de Presbytère mee, en waaiert daarna uit langs Royal Street of Decatur Street, afhankelijk van of winkelen of de rivieroever de prioriteit is.

Het plein ligt ook dicht bij twee van de begraafplaats- en geschiedeniservaringen van het Quarter die er vaak mee worden gecombineerd. St Louis Cemetery No. 1, enkele huizenblokken richting de meerzijde van het Quarter, kan alleen worden betreden met een erkende gids, en verschillende aanbieders combineren dat bezoek met context over de kathedraal of het plein in één uitstapje: een rondleiding door St Louis Cemetery No. 1 behandelt de bovengrondse graven van de begraafplaats en de bekendste begravenen, waaronder Marie Laveau, en doet dat met de ernst die het onderwerp verdient in plaats van als curiositeit.

Voor een breder architectonisch perspectief dat begint bij dezelfde koloniale logica als Jackson Square, maar zich uitstrekt tot in de woonwijken stroomafwaarts, is een kleinschalige architectuurtour door de Marigny een nuttige aanvulling, omdat die uitlegt hoe dezelfde Creoolse bouwtypes die rond het plein te zien zijn, zich verder ontwikkelden zodra ze de formele bestuurskern verlieten. Bezoekers die liever meer terrein afleggen in minder tijd, vooral in de zomerhitte, kiezen soms voor een begeleide Segwaytour die het plein opneemt in een langere route langs de bezienswaardigheden van het Quarter.

Praktische aandachtspunten voor een bezoek

Het plein zelf is buiten en op elk uur gratis te betreden, al is het het best leesbaar bij daglicht, wanneer de gevels, het smeedwerk en de bewegwijzering makkelijk te zien zijn; veel bezoekers komen ‘s avonds terug om de kathedraal verlicht tegen de lucht te zien. Het interieur van de kathedraal en de twee museumgebouwen hanteren hun eigen openingstijden, over het algemeen alleen overdag, en alle drie kunnen zonder veel aankondiging sluiten rond religieuze feestdagen, evenementen of het Mardi Gras-seizoen, dus het is de extra moeite waard om de openingstijden dezelfde dag nog te checken voordat je een bezoek plant.

Plek	Wat het is	Typische bezoekduur	Opmerking
Jackson Square	Openbaar plein, koloniaal exercitieterrein	20–30 min	Gratis, buiten, op elk uur open
St Louis Cathedral	Actieve katholieke kathedraal	20–45 min	Sluit tijdens mis en diensten
De Cabildo	Louisiana State Museum, koloniale geschiedenis & Purchase	45–60 min	Ticketmuseum
De Presbytère	Louisiana State Museum, Mardi Gras & Katrina	45–60 min	Ticketmuseum, vaak gecombineerd met de Cabildo

Omdat het plein in het geografische en historische centrum van het Quarter ligt, vormt het ook een natuurlijk oriëntatiepunt voor het plannen van de rest van een bezoek: zie dingen te doen in het French Quarter voor hoe het zich verhoudt tot Bourbon Street, Royal Street en de rivieroever, of de bredere French Quarter geschiedenis- en cultuurtours voor andere plekken uit dezelfde koloniale periode.

Voor een eerste bezoek aan de stad als geheel plaatst de gids New Orleans voor eerste bezoekers Jackson Square binnen een bredere afweging van prioriteiten, en de essentiële eendaagse New Orleans-route behandelt het als ankerpunt voor een strak geplande dag.

Reizigers die nieuwsgierig zijn naar de spookverhalenkant van het Quarter, wat hier bewust niet de focus is, vinden dat apart behandeld in de gids spooktours vergeleken, en de bestuurlijke en religieuze architectuur rond het plein sluit natuurlijk aan bij de bredere gids musea van New Orleans voor wie de bezoeken aan de Cabildo en de Presbytère wil laten doorlopen tot in de middag.

Wie twijfelt tussen het kopen van een begeleide ervaring of zelfstandig verkennen, kan ook begeleid versus zelfstandig French Quarter raadplegen, dat precies dit plein als een van de centrale voorbeelden gebruikt.

Jackson Square en St Louis Cathedral: veelgestelde vragen

Is St Louis Cathedral gratis te bezoeken?

De kathedraal is over het algemeen open voor bezoekers buiten de misdiensten om, en zelfstandig binnenlopen vereist geen betaald ticket, al zijn donaties welkom. Rondleidingen binnen de kathedraal volgen een schema en zijn de moeite waard om ter plekke na te vragen, aangezien de openingstijden verschuiven rond diensten en feestdagen.

Wat is de Cabildo precies?

De Cabildo werd in de jaren 1790 gebouwd als zetel van het Spaanse koloniale bestuur en was later de plek waar in 1803 de overdrachtsdocumenten van de Louisiana Purchase werden ondertekend. Het is nu een locatie van het Louisiana State Museum die de koloniale en vroeg-Amerikaanse geschiedenis van de stad behandelt.

Wat is de Presbytère, en verschilt die van de Cabildo?

Ja. De Presbytère werd gebouwd om geestelijken van de kathedraal te huisvesten, is daarvoor nooit gebruikt en is tegenwoordig een apart gebouw van het Louisiana State Museum, dat aan de overkant van het plein tegenover de Cabildo staat, met tentoonstellingen over Mardi Gras en over Hurricane Katrina.

Waarom is Jackson Square zo aangelegd als het is?

Het plein ligt in het centrum van het oorspronkelijke Franse koloniale grid dat in de jaren 1720 werd uitgezet, later versterkt door Spaanse wederopbouw na de branden van de jaren 1780, en dat is waarom de kathedraal, de Cabildo en de Presbytère nog steeds symmetrisch op dat grid naar het plein toe gericht staan.

Wie zijn de mensen rond het plein, en moet ik ze betalen?

De hekwerken en stoeptegels rond Jackson Square worden dagelijks bevolkt door portretkunstenaars, tarot- en handlezers en straatmuzikanten, van wie de meesten vaste gezichten zijn met een langdurige claim op hun plek. Contant geld is hier echt handig, want niet iedereen op het plein accepteert kaarten.

Heeft Jackson Square iets te maken met het nachtleven van Bourbon Street of Frenchmen Street?

Niet echt. Het plein loopt eerder leeg dan de bars en clubs, en het karakter is bestuurlijk en historisch in plaats van een nachtlevenbestemming; de straten met livemuziek liggen enkele huizenblokken verderop, in andere richtingen.

Hoeveel tijd moet ik uittrekken voor het plein en de gebouwen eromheen?

Reken op 20 tot 30 minuten om het plein zelf te doorlopen en de gevels te bekijken, en tel er 45 minuten tot een uur bij op voor elk van de kathedraal, de Cabildo of de Presbytère die je van binnen bezoekt.