French Quarter to kreolski New Orleans: wąskie działki, żeliwne galerie, siatka ulic wytyczona jeszcze pod rządami francuskimi i hiszpańskimi. Kilka kilometrów w górę rzeki, wzdłuż St Charles Avenue, miasto wygląda zupełnie inaczej. Garden District to amerykański New Orleans — budowany od lat 30. XIX wieku przez kupców, plantatorów i armatorów, którzy przybyli po zakupie Luizjany i chcieli dużych, wolnostojących domów z ogrodami, a nie kamienic dzielących ścianę z sąsiadem.
Powstała w ten sposób dzielnica rezydencji sprzed wojny secesyjnej, ukrytych za żelaznymi ogrodzeniami i dębami, do której dojeżdża najstarsza nieprzerwanie działająca linia tramwajowa na świecie. Nic tu nie udaje Vieux Carré, a wizyta ma zupełnie inny charakter: to spacer, a nie wieczór imprezowy.
Dlaczego ta dzielnica wygląda zupełnie inaczej niż French Quarter
Gdy New Orleans było kreolskim, francusko- i hiszpańskojęzycznym miastem ograniczonym do terenu dzisiejszego French Quarter, Amerykanie przybywający po 1803 roku osiedlali się w większości osobno, w górze rzeki, w miejscu, które stało się miastem Lafayette, zanim zostało włączone do New Orleans.
Budowali w stylach modnych wówczas w reszcie młodych Stanów Zjednoczonych — kolumny w stylu neogreckim, italianizująca kowalka, wieżyczki w stylu królowej Anny — na przestronnych działkach pozwalających na boczne ogrody, stąd nazwa dzielnicy. Tam, gdzie Quarter jest gęste, ciasne i zwarte, Garden District jest rozłożyste, zielone i ciche. Nie ma tu odpowiednika Bourbon Street; domy są prywatnymi rezydencjami, a etykieta nakazuje podziwiać je z chodnika, a nie zatrzymywać się przy bramach czy ogrodach.
Obszar warty spaceru rozciąga się z grubsza od Jackson Avenue do Louisiana Avenue, między St Charles Avenue a Magazine Street. Prytania Street i Coliseum Street prowadzą obok niektórych najbardziej znanych domów, wielu pochodzących z lat 50. i 60. XIX wieku, w różnym stanie odnowienia. Żaden z nich zasadniczo nie jest otwarty dla zwiedzających jako dom-muzeum, tak jak niektóre plantacje przy River Road; atrakcją jest tu widok ulicy i detal — wzory kowalskie, ganki widokowe, dawne stajnie — a nie zwiedzanie wnętrz.
Bogactwo stojące za tymi domami warto na chwilę zatrzymać, zamiast traktować je jedynie jako scenerię: wiele z nich zbudowano na zyskach z plantacji położonych w górze rzeki — tej samej gospodarki, którą bliżej omawiamy w Whitney Plantation i historia niewolnictwa. Krótka przejażdżka tramwajem dalej, Tremé opowiada inną stronę tej samej epoki — zobacz Dziedzictwo afroamerykańskie w Nowym Orleanie oraz Tremé and the birth of jazz, by poznać dzielnicę, której historia stanowi celowy kontrast wobec Garden District.
Tramwaj St Charles: kręgosłup wizyty
Najlepszym sposobem dotarcia jest linia tramwajowa St Charles Avenue, działająca w jakiejś formie od 1835 roku, co czyni ją najstarszą nieprzerwanie działającą linią tramwajową na świecie. Jej zielone wagony, jadące trasą ocienioną podwójnym rzędem dębów, są tak samo częścią tożsamości Garden District jak same domy. Przejazd nią z Central Business District, obok rezydencji przy St Charles Avenue i kampusów uniwersyteckich, to powolne, malownicze wprowadzenie, które o wiele lepiej ustawia nastrój na spacer niż dojazd samochodem i szukanie parkingu.
Ta strona traktuje tramwaj wyłącznie jako sposób dotarcia do Garden District. Ogólne pytania o szerszą sieć RTA, taryfy, połączenia z pozostałymi trzema liniami i bilety wielodniowe należą do miejskiego przewodnika po komunikacji, nie tutaj — zobacz jak poruszać się po New Orleans tramwajem, gdzie znajdziesz szczegóły dotyczące biletów, Jazzy Pass i miejsca tej linii w całym systemie.
Dla tego spaceru liczy się coś prostszego: wysiąść w okolicy Washington Avenue lub Jackson Avenue i dalej zwiedzać Garden District pieszo. Dzielnica jest na tyle kompaktowa, że samochód dodaje tylko stresu z parkowaniem, nie wnosząc wiele — zobacz czy w Luizjanie potrzebny jest samochód, by poznać szerszy obraz.
Lafayette Cemetery No. 1: wizytówka dzielnicy
Na rogu Washington Avenue i Prytania Street znajduje się Lafayette Cemetery No. 1, otwarty w 1833 roku i jeden z najstarszych zaplanowanych cmentarzy w New Orleans. Jego naziemne grobowce — rodzinne krypty z cegły i tynku, ustawione rzędami pod starymi drzewami — to jeden z najwyraźniejszych przykładów w całym mieście tego, dlaczego New Orleans chowa zmarłych nad ziemią, a nie pod nią: wysoki poziom wód gruntowych i wieki powodzi sprawiają, że pochówek w ziemi jest niepraktyczny, a efektem jest krajobraz małych kamiennych domków zamiast nagrobków.
W odróżnieniu od St Louis Cemetery No. 1 w Tremé, na który można wejść wyłącznie z autoryzowanym przewodnikiem, Lafayette Cemetery No. 1 historycznie dopuszczał samodzielne wizyty w ciągu dnia, choć godziny otwarcia i zasady dostępu ustala miasto i zmienia je bez większego uprzedzenia — przed planowaniem wizyty warto sprawdzić aktualne godziny, zamiast zakładać coś z góry.
Wizyty z przewodnikiem są warte swojej ceny nawet tam, gdzie możliwe jest samodzielne wejście, ponieważ inskrypcje, historie rodzinne i opowieści o renowacji nie są opisane na miejscu. Dedykowany spacer po jego alejkach naturalnie łączy się z ulicami rezydencji dookoła; kilka wycieczek łączy oba elementy w jedną trasę, wyjaśniając, kto tu spoczywa — między innymi ofiary dziewiętnastowiecznych epidemii żółtej febry — i jak działa architektura grobowców.
Trasa spacerowa po dzielnicy
Nie ma jednej oficjalnej trasy, ale logiczna pętla zaczyna się przy przystanku tramwajowym blisko Washington Avenue, prowadzi najpierw na Lafayette Cemetery No. 1, dopóki poranek jest jeszcze chłodny, następnie biegnie wzdłuż Prytania Street i Coliseum Street w stronę okazalszych domów, kończąc się na Magazine Street na lunch lub zakupy. Sama Magazine Street, biegnąca równolegle do St Charles kilka przecznic bliżej rzeki, to ciąg małych sklepów, galerii i restauracji, odmienny od mieszkalnych kwartałów — dobre miejsce, by zakończyć spacer, który do tej pory polegał głównie na oglądaniu, a nie na kupowaniu.
| Przystanek | Na co zwrócić uwagę | Przybliżony czas |
|---|---|---|
| Przejazd tramwajem St Charles | Dęby, kampusy uniwersyteckie, widoki rezydencji z wagonu | 20-30 min |
| Lafayette Cemetery No. 1 | Naziemne grobowce, kowalka, historia z przewodnikiem | 45-60 min |
| Prytania i Coliseum Street | Domy w stylu neogreckim i italianizującym | 60-90 min |
| Magazine Street | Sklepy, kawiarnie, galerie | 60+ min |
Pełna pętla tego rodzaju wypełnia komfortowo pół dnia; dodanie lunchu na siedząco i przeglądania sklepów na Magazine Street zamienia ją w cały dzień. Dla osoby odwiedzającej miasto po raz pierwszy, która musi też zobaczyć Quarter, dwa dni w New Orleans to realne ramy czasowe, w których Garden District mieści się bez pośpiechu.
Wybór między spacerem z przewodnikiem a zwiedzaniem samodzielnym
Domy można podziwiać bez przewodnika — nic nie stoi na przeszkodzie, by swobodnie chodzić po tych publicznych chodnikach, w dowolnym tempie i bez żadnych kosztów. To, co dodaje przewodnik, to kontekst: który styl architektoniczny jest który, kto zbudował który dom i dlaczego, którzy właściciele byli kupcami, plantatorami czy bankierami, oraz historia społeczna dzielnicy zbudowanej częściowo na bogactwie generowanym w górze rzeki na plantacjach. Przewodnik jest wyraźnie bardziej wart swojej ceny wewnątrz Lafayette Cemetery No. 1, gdzie inskrypcje na grobowcach i zwyczaje pogrzebowe nie są wyjaśnione na miejscu.
Krótki spacer z doświadczonym przewodnikiem, taki jak krótki spacer wprowadzający po najbardziej znanych kwartałach dzielnicy, sprawdzi się u osób z ograniczonym czasem, które mimo to chcą poznać historię, a nie tylko widoki. Dla pełniejszego połączenia domów i cmentarza spacer z przewodnikiem łączący rezydencje z Lafayette Cemetery No. 1 obejmuje obie połowy historii dzielnicy w jednej wycieczce.
Osoby, które chcą poznać cmentarz głębiej, w tym dostęp do części niełatwych do znalezienia samodzielnie, mogą wybrać wycieczkę skupioną specjalnie na grobowcach i bramach Lafayette Cemetery. Osoby chcące połączyć dzielnicę z historią Quarter w jeden dzień mogą rozważyć wycieczkę łączącą spacer po Garden District z przystankiem poświęconym historii French Quarter.
Aby szerzej porównać te opcje ze sobą, w tym formaty tu nieomówione, zobacz Garden District walking tours oraz Wycieczki historyczno-kulturowe po Garden District.
Duchy, voodoo i wycieczki cmentarne: inne spojrzenie
Cmentarz Garden District i historia epidemii żółtej febry uczyniły z niej także punkt wycieczek o tematyce duchów i voodoo, odrębnych od spacerów architektonicznych opisanych wyżej. Przedstawiają te same ulice i ten sam cmentarz przez pryzmat lokalnego folkloru i rzekomo nawiedzonych domów, a nie historii architektury — to uzasadniona i popularna opcja, ale inny rodzaj wizyty, którego nie należy mylić z samą tradycją voodoo, będącą prawdziwą religią, a nie motywem opowieści o duchach.
Odwiedzający zainteresowani tym tematem mogą wybrać wieczorny spacer poświęcony legendom o duchach i historii voodoo w dzielnicy albo pieszą wycieczkę osnutą wokół folkloru czarownic i kowenów tej okolicy. Aby porównać te formaty z wycieczkami po duchach organizowanymi w innych częściach miasta, zobacz wycieczki z duchami w Nowym Orleanie - porównanie. Bardziej ogólne spojrzenie na zwiedzanie cmentarzy w całym mieście, w tym na to, czym różni się ono od dostępu wyłącznie z przewodnikiem wymaganego na St Louis Cemetery No. 1, omówiono osobno w cemeteries of New Orleans: visitor guide.
Magazine Street i sąsiadująca Lower Garden District
Tuż w dół rzeki od właściwego Garden District, między Jackson Avenue a Pontchartrain Expressway, leży Lower Garden District — wcześniejsza, nieco mniej okazała kuzynka, ze swoją własną mieszanką odrestaurowanych i nieodrestaurowanych dziewiętnastowiecznych domów, a także młodszą populacją sklepów i kawiarni wzdłuż północnego odcinka Magazine Street.
Dzielnica korzysta z tej samej linii tramwajowej i pochodzi z tego samego okresu architektonicznego, bez wyraźnej granicy, którą zauważyłby pieszy odwiedzający; większość ludzi po prostu traktuje obie części jako jeden długi spacer wzdłuż St Charles Avenue i Magazine Street, a nie dwa osobne wypady. Sposobem na poznanie tego odcinka od strony kulinarnej jest wycieczka kulinarna prowadząca przez restauracje i sklepy przy Magazine Street, przydatna dla każdego, kto chce poznać nowszą, komercyjną stronę dzielnicy obok jej mieszkalnego charakteru — zobacz też food tours in New Orleans compared, by sprawdzić, jak wypada na tle innych opcji dostępnych w mieście.
Praktyczne wskazówki na wizytę
Dzielnica jest w całości plenerowa i mieszkalna, więc nie ma tu biletowanego wstępu na ulice, godzin otwarcia rezydencji do sprawdzenia ani niczego do rezerwacji poza opcjonalnym spacerem z przewodnikiem czy wycieczką po cmentarzu. Wygodne buty liczą się bardziej niż cokolwiek innego: chodniki są stare, z nierówną cegłą i płytami kamiennymi miejscami wypaczonymi przez te same korzenie dębów, które dają cień.
Woda i ochrona przed słońcem mają znaczenie latem, gdy wilgotność opisywana dla całego miasta dotyczy tu tak samo jak w Quarter — zobacz przewodnik miasta najlepsza pora na wizytę w New Orleans, by poznać szczegóły sezonowe. Ponieważ ulice są mieszkalne, to nie jest cel na nocne życie: restauracje i kawiarnie skupiają się na Magazine Street, ale kwartały z rezydencjami są ciche po zmroku i najlepiej oglądać je za dnia.
Fotografowanie z publicznego chodnika jest normalne i oczekiwane; wchodzenie do prywatnych ogrodów czy pukanie do drzwi już nie, a mieszkańcy są przyzwyczajeni, że odwiedzający tę granicę szanują. Cmentarz ma własną etykietę — chodzenie między grobowcami jest w porządku, wspinanie się na nie już nie, a fotografowanie z lampą błyskową w grupach z przewodnikiem jest zwykle odradzane z szacunku dla innych zwiedzających.
Dopasowanie Garden District do szerszej podróży
Garden District rzadko stanowi samodzielny punkt w planie podróży; większość odwiedzających łączy go z French Quarter i jedną lub dwiema innymi dzielnicami podczas tej samej wizyty. Ile dni w Nowym Orleanie przedstawia ogólne ramy, a trzy dni w Nowym Orleanie to popularny układ, który daje Garden District pół dnia obok pełniejszej wizyty w Quarter. Osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, zastanawiające się nad szerszym obrazem miasta, w tym nad tym, jak Garden District wypada na tle innych dzielnic, mogą uznać Nowy Orlean dla osób odwiedzających po raz pierwszy za przydatne tło, a każdy, kto wciąż wybiera bazę na czas podróży, może sprawdzić gdzie zatrzymać się w Nowym Orleanie — sam Garden District jest popularną, spokojniejszą alternatywą dla noclegu w obrębie Quarter.
Pytania o Garden District zadawane przed wizytą
Czy Garden District jest warte odwiedzenia, jeśli widziałem już French Quarter?
Tak — obie dzielnice pokazują niemal przeciwstawne strony historii miasta. Quarter jest kreolskie, gęste i kolonialne w układzie; Garden District jest amerykańska, przestronna i dziewiętnastowieczna, zbudowana przez kupców, którzy celowo osiedlili się z dala od Vieux Carré. Zobaczenie obu daje o wiele pełniejszy obraz tego, jak rozwijało się New Orleans, niż każda z nich osobno.
Jak dojechać do Garden District z French Quarter?
Tramwaj St Charles Avenue to klasyczna trasa, wsiada się blisko Canal Street i jedzie w górę rzeki pod dębami do przystanków w okolicy Jackson Avenue lub Washington Avenue. Aplikacje przewozowe i taksówki także pokonują tę odległość w mniej niż piętnaście minut. Przejście całej trasy pieszo jest możliwe, ale długie; większość odwiedzających dojeżdża, a samą dzielnicę zwiedza pieszo.
Czy można wejść do wnętrza rezydencji?
Nie, poza rzadkimi wyjątkami podczas okazjonalnych charytatywnych dni otwartych domów. Domy są prywatnymi rezydencjami, a wizyta polega na spacerze ulicznym, podziwianiu architektury i ogrodów z publicznego chodnika, a nie na zwiedzaniu wnętrz jak w przypadku niektórych plantacji przy River Road.
Czy Lafayette Cemetery No. 1 to to samo co St Louis Cemetery No. 1?
Nie, to różne cmentarze o różnych zasadach dostępu. Lafayette Cemetery No. 1 leży w Garden District i historycznie dopuszczał samodzielne wizyty w ciągu dnia, zgodnie z ogłoszonymi godzinami. St Louis Cemetery No. 1, w Tremé blisko French Quarter, można zwiedzać wyłącznie z autoryzowanym przewodnikiem — samodzielna wizyta tam nie jest możliwa.
Ile czasu zajmuje wizyta w Garden District?
Skoncentrowany spacer po głównych ulicach i cmentarzu zajmuje mniej więcej dwie do trzech godzin. Dodanie czasu na Magazine Street na lunch, zakupy czy wycieczkę kulinarną zamienia to w komfortowe wyjście na pół dnia lub cały dzień.
Czy Garden District jest bezpieczna do zwiedzania pieszo?
Główne kwartały z rezydencjami są ciche, mieszkalne i zwykle ruchliwe od innych odwiedzających w ciągu dnia, i uznaje się je za jedną z bezpieczniejszych części miasta do spacerowania. Podobnie jak wszędzie w New Orleans, rozsądnie jest trzymać się dobrze oświetlonych, uczęszczanych ulic po zmroku, zamiast błąkać się po mieszkalnych kwartałach nocą, gdy i tak nie ma większego powodu tam przebywać, skoro domy nie są podświetlone do oglądania.
Czy to to samo co dzielnica kadżuńska albo historia kadżuńska?
Nie. Historia Garden District to spotkanie kreolskiego New Orleans z dziewiętnastowiecznym amerykańskim osadnictwem; kultura i historia kadżuńska należą do Acadiany wokół Lafayette, ponad dwie godziny na zachód, i obu tych rzeczy nie należy mylić.
