Second Lines en Brass Bands Uitgelegd

Op een zondagmiddag in een wijk van New Orleans zet een brass band op een straathoek in, begint een groep mannen en vrouwen in bijeenpassende pakken, sjerpen of parasols erachter te dansen, en binnen enkele minuten heeft zich een menigte buren achter hen gevormd, die als één losse, vrolijke stoet door de straat trekt. Dit is een second line. Het is een van de levendigste dingen in de stad, en een van de meest verkeerd begrepen door bezoekers, die het soms aanzien voor een straatoptreden ten behoeve van hen. Dat is het niet. Het is een parade van de gemeenschap, georganiseerd door de gemeenschap, voor de gemeenschap, en alles aan hoe een bezoeker ermee om moet gaan volgt uit dat ene feit.

Wat een second line werkelijk is

De term “second line” beschrijft zowel een evenement als de menigte die het vormt. De parade zelf wordt georganiseerd door een social aid and pleasure club — een gemeenschapsorganisatie, vaak meer dan honderd jaar oud, waarvan de leden een heel jaar besteden aan het plannen, sparen voor en instuderen van één jaarlijkse optocht via een gekozen route door hun wijk.

De aangeklede en gechoreografeerde leden van de club, die direct achter de brass band lopen, vormen de first line. Iedereen die zich achter hen voegt — buren die van hun veranda stappen, vrienden die speciaal voor de dag zijn gekomen, en bezoekers die toevallig aanwezig zijn — vormt de second line, en het is deze meelopende, deelnemende menigte die het hele evenement zijn naam geeft.

Het onderscheid is van belang omdat het eigenaarschap beschrijft. De first line behoort aan de club; de second line staat open, maar het blijft hun evenement, op hun route, op hun datum, om hun redenen. Een bezoeker die dit begrijpt, komt als gast die zich aansluit bij andermans viering, niet als publiek dat een kaartje heeft gekocht.

Waar de traditie vandaan komt

Social aid and pleasure clubs gaan terug tot de late negentiende en vroege twintigste eeuw, toen zwarte inwoners van New Orleans stelselmatig werden uitgesloten van verzekeringsmaatschappijen, ziekenhuizen en begrafenisverenigingen. Clubs werden opgericht om contributie van leden te bundelen zodat ziekte, letsel of overlijden een gezin niet met niets zou achterlaten — eerst onderlinge steun, dan viering. De parade groeide uit diezelfde structuur voort: een jaarlijkse publieke optocht die het lidmaatschap van de club, haar geschiedenis en haar voortbestaan viert, met muziek, dans en uitgebreide bijeenpassende outfits die clubleden zelf ontwerpen en betalen, vaak maandenlang.

Die geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met de wijken waar second lines nog het vaakst plaatsvinden — Tremé, de Seventh Ward, Central City, de Lower Ninth Ward — behorend tot de oudste en historisch belangrijkste Afro-Amerikaanse gemeenschappen van het land. Een aparte gids op deze site behandelt de rol van Tremé als geboorteplaats van jazz en de historische lijn die via Congo Square en Louis Armstrong Park loopt; deze pagina gaat over de levende praktijk die vandaag voortduurt, op straat, niet over het ontstaansverhaal.

Brass bands als ruggengraat

Als de social aid and pleasure club de reden voor een second line levert, dan levert de brass band het geluid en de vaart ervan. Een typische brass band uit New Orleans combineert een ritmesectie — meestal een basdrum en snaredrum, soms een sousafoon die de baslijn dubbelt — met trompetten, trombones en klarinetten of saxofoons erbovenop, gebouwd om staand en lopend gespeeld te worden, luid, urenlang. Het repertoire mengt traditionele jazzstandards, gezangen, funk en hedendaagse liedjes, vaak herwerkt met hetzelfde gesyncopeerde call-and-response-gevoel dat het brass-spel van New Orleans al ruim een eeuw kenmerkt.

Brass bands zijn niet exclusief voor second lines. Dezelfde traditie ligt ten grondslag aan de jazzbegrafenis, waarbij een band rouwenden begeleidt van een kerk of uitvaartcentrum naar de begrafenis met trage, treurige klanken, om na de begrafenis over te schakelen naar opgewekte, feestelijke muziek — een publieke uiting van verdriet die plaatsmaakt voor een publieke uiting van leven.

Een second line parade is van een andere aard: het wordt ruim van tevoren gepland als jaarlijkse viering, niet gekoppeld aan een specifiek overlijden, al put het uit exact hetzelfde muzikale vocabulaire en dezelfde brass-instrumentatie. Lezers die geïnteresseerd zijn in jazz als avondlijke, indoor ervaring — clubs, luisterzalen, betaalde optredens — kunnen terecht bij de aparte gids over live jazz in de stad; wat er bij een second line gebeurt is dezelfde muzikale familie, spelend in een geheel andere, buitenlandse, gemeenschappelijke context.

Een buurtevenement, geen show

Het allerbelangrijkste om te begrijpen over een second line is wat het niet is: het is geen voorstelling die voor toeristen is geboekt, geen re-enactment, en geen vaste dagelijkse attractie met een kassa. Het bestaat op zijn eigen kalender, vastgesteld door elke club, doorgaans lopend van ongeveer september tot juni, waarbij de heetste maanden worden overgeslagen. Routes en data worden door de clubs zelf aangekondigd en kunnen jaarlijks of zelfs wekelijks veranderen. Er is geen centraal kantoor dat kaartjes verkoopt, omdat er niets is om een kaartje voor te kopen.

Dit heeft praktische gevolgen voor een bezoeker. Een second line kan niet betrouwbaar in een tweedaagse reisplanning worden ingepland zoals een museum of een rondleiding dat wel kan. Het kan zich voordoen op een bepaalde zondag in een wijk waar een bezoeker geen bijzondere reden heeft om te zijn, op een tijdstip dat niets te maken heeft met iemands vakantie. Die onvoorspelbaarheid is geen tekortkoming van de ervaring; het is juist het duidelijkste teken dat het evenement nooit is ontworpen rond het gemak van een bezoeker.

Hoe te kijken, als je er een tegenkomt

Een second line tegenkomen, of er bewust naartoe gaan om te kijken, kan heel goed op de juiste manier. De houding die werkt is dezelfde houding die werkt bij elk evenement dat in de eerste plaats van iemand anders is: kijk, geniet, en blijf je bewust van wiens viering het is.

Enkele concrete gewoontes volgen daaruit:

• Blijf achter of naast de menigte in plaats van naar voren te dringen, wat toebehoort aan de eigen leden van de club.
• Laat de muziek en het dansen het tempo bepalen; doe mee met het lopen en dansen van de second line zelf als je dat wilt, maar probeer jezelf niet in de choreografie van de first line te dringen.
• Wees bedachtzaam bij het van dichtbij fotograferen van mensen, vooral clubleden midden in hun optreden; een vriendelijke, korte erkenning werkt beter dan een opgeheven telefoon.
• Verwacht geen commentaar, uitleg of programma — niemand is verplicht het evenement voor een bezoeker toe te lichten, en een vreemde vragen om even stil te staan en de viering van hun buurt uit te leggen is een last, geen service.
• Aanvaard dat een parade kan worden omgeleid, vertraagd of simpelweg niet is waar je verwachtte; er is geen klantenservicelijn om te bellen.

Niets van dit vereist afstand of achterdocht. Parades van social aid and pleasure clubs zijn, van nature, open en gastvrij; de menigte achter de band wordt niet gescreend aan een deur. Het punt is simpelweg om te onthouden dat welkom en eigenaarschap verschillende dingen zijn — een gast bij een familieviering is welkom, en toch een gast.

Second lines vergeleken met andere tradities van New Orleans

Traditie	Wat het is	Wanneer het plaatsvindt	Van wie het is
Second line parade	Jaarlijkse brass-bandoptocht van een social aid and pleasure club	Zondagen, ruwweg september tot juni, data bepaald door elke club	De club en haar wijk
Jazzbegrafenis	Brass-bandprocessie bij een begrafenis, treurmars gevolgd door feest	Gekoppeld aan een individueel overlijden, geen vaste kalender	De familie en gemeenschap van de overledene
Nachtelijke jazzclubs	Betaalde of entreeplichtige indoor optredens	Elke avond, op een gepubliceerd schema	Zalen en toerende of vaste muzikanten
Mardi Gras parades	Door de stad vergunde parades met krewes, praalwagens en marcherende bands	Carnavalsseizoen, een beweeglijke periode voor de vasten	Krewes, open voor publiek langs vaste routes

De tabel maakt het nuttige onderscheid duidelijk: alleen de second line en de jazzbegrafenis zijn rechtstreeks geworteld in een specifieke wijk en een specifieke gemeenschapsorganisatie in plaats van in een zaal, een krewestructuur of een boekingskalender. Die verankering is precies waarom de hierboven beschreven etiquette hier meer telt dan bijna overal elders in de stad.

Waar second lines passen binnen een bezoek aan New Orleans

Omdat second lines niet op bestelling kunnen worden ingepland, zullen de meeste bezoekers er geen dag omheen bouwen; ze zullen er, als ze geluk hebben, een tegenkomen tijdens het verkennen van Tremé of de wijken net ten noorden en oosten van de French Quarter. Een begeleide wandeling door Tremé en de oorsprong van jazz geeft nuttige achtergrond over de geschiedenis achter de muziek voordat een bezoeker probeert de levende praktijk op straat te begrijpen.

Voor de indoor, geplande kant van de muziek van de stad behandelen de gids over live jazz in New Orleans en de vergelijking van Frenchmen Street en Bourbon Street zalen en avondlijke luisterplekken, die op geheel andere voorwaarden opereren dan een zondagse parade.

Wie zich door de Afro-Amerikaanse geschiedenis van de stad in bredere zin tot dit onderwerp aangetrokken voelt, moet ook de aparte gids over Afro-Amerikaans erfgoed in New Orleans bekijken, die second lines en social aid and pleasure clubs plaatst binnen een veel langere lijn die Congo Square, de begraafplaatsen van New Orleans, en de wijken Tremé en de Seventh Ward omvat.

Een kleinschalige wandeltour gericht op de architectuur en sociale geschiedenis van de Marigny- en Tremewijk, aangeboden via een begeleide wandeling door de historische straten van de Marigny, kan een nuttige, respectvolle manier zijn om de context van de wijk te leren kennen voor of na het tegenkomen van een second line, aangezien deze wordt geleid door iemand die geworteld is in de buurt in plaats van deze als decor te behandelen.

Voor bezoekers die een bredere oriëntatie op de stad willen voordat ze zelfstandig deze wijken induiken, kan een brede algemene stadstour langs de historische wijken van New Orleans of een drie uur durende overzichtstour van de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad helpen om Tremé, de Seventh Ward en Central City in kaart te brengen ten opzichte van de Garden District en de French Quarter.

Bezoekers geïnteresseerd in de spirituele en historische ondertonen van deze wijken, waaronder figuren als Marie Laveau, willen mogelijk ook de aparte begeleide tour over de Voodoo-geschiedenis en -tradities van de stad, die volledig aan bod komt in de aparte Voodoo-gids en de begraafplaatsengids — beide aparte onderwerpen ten opzichte van de second line-traditie, maar deel van hetzelfde levende culturele weefsel van de oudere wijken van de stad.

Het ene om te onthouden

Een second line is geen attractie die bestaat omdat bezoekers hem willen zien; het is een buurtviering die bezoekers mogen bijwonen. Brass bands leveren het onmiskenbare geluid, social aid and pleasure clubs leveren het doel en de geschiedenis, en de straat levert het podium — nooit een zaal, nooit een kassa, nooit een schema gebouwd voor toerisme. Behandel het dienovereenkomstig: kijk aandachtig, luister goed, blijf uit de ruimte van de first line, en vertrek met het besef iets te hebben meegemaakt dat, eerst en altijd, toebehoort aan de mensen die het hebben opgebouwd.

Het uiterlijk van een second line: parasols, sjerpen en passen

Wat een second line vrijwel meteen herkenbaar maakt, zelfs van een straat verderop, is voor een deel zijn visuele taal. Clubleden stemmen doorgaans een complete outfit voor de dag op elkaar af — bijpassende pakken of jurken in een kleur die voor dat jaar is gekozen, sjerpen, hoeden, en vaak met de hand versierde parasols of zakdoeken die boven het hoofd rondgedraaid worden op de maat van de muziek. Niets hiervan is verkleedkleding in de zin van vermomming; het lijkt meer op een uniform, maanden van tevoren ontworpen, begroot en vaak zelf genaaid of aangepast door de leden, en elk jaar anders, zodat trouwe volgers van een bepaalde club de geschiedenis ervan seizoen na seizoen kunnen volgen.

De bijbehorende dans heeft ook zijn eigen vocabulaire — een rollende, door de knieën gezakte tred waarbij de parasol of zakdoek in losse cirkels boven het hoofd wordt bewogen, soms met lage duiken en passen die zich van de hoofdrij losmaken en er een paar stappen later weer bij aansluiten. Leden die al jaren meelopen ontwikkelen binnen dat gedeelde vocabulaire een persoonlijke signatuur, en een deel van wat een second-line-publiek bekijkt en toejuicht is precies dat: individuele stijl die zich uit binnen een collectieve traditie, geen routine die iedereen identiek uitvoert.

Deze visuele en choreografische traditie is niet in isolatie ontstaan. Ze deelt wortels en, op sommige plekken, leden met de Mardi Gras Indian-stammen die op Mardi Gras Day en op St Joseph’s Night paraderen in uitbundig met kralen en veren versierde pakken, en put uit dezelfde Afro-diasporische tradities van processionele dans, call-and-response en gemeenschappelijk feestvieren die ook de jazz zelf hebben gevormd. Een bezoeker die tijd heeft doorgebracht met de geschiedenis uit de gids over Afro-Amerikaans erfgoed zal de outfits en passen van een second line herkennen als nog een uiting van diezelfde doorlopende draad, geen op zichzelf staand spektakel dat voor de straat is uitgevonden.

Een levende traditie, geen museumstuk

Het is de moeite waard om expliciet te maken waarom dit alles nog steeds telt als praktisch reisadvies en niet als achtergrondkleur. Second lines zijn, anders dan bijna al het andere dat in gidsen over deze stad wordt beschreven, een actieve, tegenwoordige gemeenschapspraktijk in plaats van een bewaard of nagespeeld stuk erfgoed. De clubs die vandaag paraderen zijn vaak dezelfde organisaties, soms met dezelfde naam, die ruim honderd jaar geleden zijn opgericht voor onderlinge hulp, en veel families volgen dezelfde club van generatie op generatie, als lid, als second-line-danser, of gewoon als buurtbewoners die elk jaar komen kijken wanneer de parade langs hun straat trekt.

Die continuïteit is precies wat de bovenstaande etiquette onmisbaar maakt in plaats van een aardigheidje. Een museumstuk vindt het niet erg om van dichtbij gefotografeerd te worden zonder erkenning; een honderd jaar oude social aid and pleasure club, die haar jaar viert voor de ogen van haar eigen buurt, terecht wel. Bezoekers die dat onderscheid in gedachten houden, blijken achteraf een ontmoeting met een second line vaak te omschrijven als een van de meest gedenkwaardige dingen die ze in de stad hebben gezien — niet ondanks het feit dat het ongescript en ongepolijst is voor toerisme, maar juist daardoor.